KIM CƯƠNG
Kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo khác nhau thế nào?
Kim cương nhân tạo, hay kim cương trồng trong phòng thí nghiệm (lab-grown), xuất hiện ngày càng nhiều và khiến không ít người băn khoăn: nó khác kim cương tự nhiên ở điểm nào? Bài viết tổng hợp những điểm cốt lõi từ các tổ chức giám định uy tín như GIA và IGI để bạn có cái nhìn tỉnh táo.
Nguồn gốc: hàng tỷ năm so với vài tuần
Theo GIA, kim cương tự nhiên hình thành sâu trong lòng Trái Đất dưới áp suất và nhiệt độ cực lớn, từ cách đây tới ba tỷ năm, rồi được hoạt động núi lửa đưa lên gần bề mặt trong các ống kimberlite. Trong khi đó, kim cương lab-grown được tạo ra trong phòng thí nghiệm. GIA cho biết với đa số kích thước, quá trình này thường mất chưa đến một tháng.
Kim cương công nghiệp nhân tạo xuất hiện từ thập niên 1950, đá chất lượng trang sức lần đầu được tạo ra năm 1971, và kim cương lab-grown không màu vào thị trường với số lượng thương mại từ giữa thập niên 2010.
Hai phương pháp tạo kim cương nhân tạo
- HPHT (áp suất cao, nhiệt độ cao): mô phỏng điều kiện hình thành trong lòng đất. Một hạt mầm kim cương được đặt trong máy ép, carbon hòa tan trong kim loại nóng chảy rồi kết tinh lên hạt mầm. GIA nêu mức khoảng 1.300–1.600 °C, quá trình kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.
- CVD (lắng đọng hơi hóa học): đặt các tấm mầm trong buồng chân không chứa khí giàu carbon như methane; vi sóng phân tách khí và carbon lắng xuống mầm. Quá trình có thể mất ba đến bốn tuần. GIA cho biết nhiều tinh thể CVD ra màu nâu và cần xử lý nhiệt để cải thiện màu trước khi cắt mài.
Giống nhau ở đâu, khác nhau ở đâu?
GIA và IGI đều xác nhận kim cương lab-grown và tự nhiên về cơ bản giống nhau về hóa học, vật lý và quang học; cả hai đều đạt độ cứng 10 trên thang Mohs và nhìn bằng mắt thường là như nhau. Sự khác biệt nằm ở nguồn gốc, thời gian hình thành, hình thái tinh thể khi phát triển và một số đặc điểm vi mô.
Cũng theo IGI, kim cương tự nhiên thường có các tạp chất và biến thể riêng, trong khi đá lab-grown hay đạt các cấp màu gần như không màu đến không màu và độ tinh khiết rất cao; những viên tự nhiên đạt cấp độ đó hiếm hơn nhiều. Giá kim cương lab-grown thấp hơn kim cương tự nhiên có chất lượng tương đương, còn kim cương tự nhiên có mức giá cao hơn nhờ độ hiếm và quá trình hình thành tự nhiên.
Làm sao phân biệt chắc chắn?
GIA khẳng định các quan sát gemology truyền thống và những thiết bị “thử kim cương” cũ không thể tách bạch đá nhân tạo với đá tự nhiên một cách đáng tin cậy. Muốn xác định, cần phòng thí nghiệm giám định chuyên nghiệp với thiết bị chuyên dụng. IGI cũng nhấn mạnh chỉ các viện giám định mới chạy được các phép thử để xác nhận nguồn gốc. GIA kiểm tra mọi viên kim cương gửi đến để xác định là tự nhiên hay lab-grown.
Vì vậy, giấy kiểm định là yếu tố quan trọng với cả hai loại. GIA cũng khuyên người mua nên chọn kim cương có giấy kiểm định từ phòng thí nghiệm uy tín.
Cách gọi tên và minh bạch thông tin
Năm 2018, Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) bỏ chữ “tự nhiên” khỏi định nghĩa kim cương, vì đá lab-grown có tính chất quang học, vật lý và hóa học về cơ bản giống đá khai thác. Theo National Jeweler, khi nói “diamond” không kèm từ bổ nghĩa thì vẫn hiểu là kim cương tự nhiên, còn các từ như “real”, “genuine”, “natural” không được dùng cho đá lab-grown. Từ “cultured” chỉ được dùng nếu đi kèm rõ ràng cụm như “laboratory-grown”.
Điều này cho thấy minh bạch là nguyên tắc cốt lõi: người bán cần nói rõ viên đá là tự nhiên hay nhân tạo, và người mua nên hỏi giấy kiểm định thể hiện điều đó.
Giá trị khi bán lại
IGI lưu ý người mua thường không thu hồi đủ số tiền đã chi cho bất kỳ viên kim cương nào. Kim cương tự nhiên trước nay giữ hoặc tăng giá trị, nên có thể bán hoặc đổi lại được một phần giá gốc; còn tác động của việc kim cương lab-grown ngày càng phổ biến lên giá bán lại thì IGI cho rằng vẫn chưa chắc chắn.
Trải nghiệm kim cương tự nhiên tại An Thư
An Thư The Diamond Store có showroom tại 89A Nguyễn Trãi, Phường Bến Thành, TP.HCM, mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Kim cương tại An Thư là kim cương tự nhiên, mỗi viên chủ đều có giấy kiểm định Liulab, DOJI hoặc SJC, với mức giá từ 8 đến 300 triệu đồng. An Thư tập trung vào kim cương tự nhiên nên bạn có thể yên tâm hỏi trực tiếp về giấy kiểm định của từng viên. Bạn có thể gọi hotline 033 333 6789, xem thêm tại anthu.vn hoặc đọc chính sách của An Thư.
